<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Joseph Pinard</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Joseph_Pinard"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Joseph_Pinard rootpage-Joseph_Pinard skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Joseph Pinard</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr"><p class="mw-empty-elt">
</p>
<table class="infobox_v2 infobox infobox--frwiki noarchive">
<tbody><tr>
<td colspan="2" class="entete defaut" style="background-color:#4682B4;color:#FFF;">Joseph Pinard
</td></tr>
<tr><td colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;"> <br>Joseph Pinard en mai 2019.
</td></tr>
<tr><th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#4682B4; color:#FFF">Fonctions</th></tr>
<tr>
<th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000"><a href="D%C3%A9put%C3%A9_fran%C3%A7ais" title="Député français">Député français</a></th></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center;"><b><time class="nowrap date-lien" datetime="1981-07-02" data-sort-value="1981-07-02"><a href="2_juillet" title="2 juillet">2</a> <a href="Juillet_1981" title="Juillet 1981">juillet</a> <a href="1981" title="1981">1981</a></time> – <time class="nowrap date-lien" datetime="1986-04-01" data-sort-value="1986-04-01"><a href="1er_avril" title="1er avril">1<sup>er</sup></a> <a href="Avril_1986" title="Avril 1986">avril</a> <a href="1986" title="1986">1986</a></time><br><small>(<span data-sort-value="&0000000000001734" class="datasortkey">4 ans, 8 mois et 30 jours</span>)</small></b></td>
</tr><tr>
<th scope="row">Élection
</th>
<td><a href="%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_de_1981_dans_le_Doubs" title="Élections législatives de 1981 dans le Doubs">21 juin 1981</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Circonscription
</th>
<td><a href="Premi%C3%A8re_circonscription_du_Doubs" title="Première circonscription du Doubs"><abbr class="abbr" title="Première">1<sup>re</sup></abbr> du Doubs</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Législature
</th>
<td><a href="VIIe_l%C3%A9gislature_de_la_Cinqui%C3%A8me_R%C3%A9publique_fran%C3%A7aise" title="VIIe législature de la Cinquième République française">VII<sup>e</sup></a> <small>(<a href="Cinqui%C3%A8me_R%C3%A9publique_(France)" title="Cinquième République (France)">Cinquième République</a>)</small>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Groupe politique
</th>
<td><a href="Groupe_socialiste_(Assembl%C3%A9e_nationale)" title="Groupe socialiste (Assemblée nationale)">SOC</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Prédécesseur
</th>
<td><a href="Raymond_Tourrain" title="Raymond Tourrain">Raymond Tourrain</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Successeur
</th>
<td><i>Proportionnelle par département</i>
</td>
</tr>
<tr>
<th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000"><a href="Conseil_g%C3%A9n%C3%A9ral_du_Doubs" class="mw-redirect" title="Conseil général du Doubs">Conseiller général du Doubs</a></th></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center;"><b><time datetime="1973" data-sort-value="1973" class="date-lien"><a href="1973" title="1973">1973</a></time> – <time datetime="2001" data-sort-value="2001" class="date-lien"><a href="2001" title="2001">2001</a></time><br><small>(<span data-sort-value="&0000000000010532" class="datasortkey">28 ans</span>)</small></b></td>
</tr><tr>
<th scope="row">Circonscription
</th>
<td><a href="Canton_de_Besan%C3%A7on-Nord-Est" title="Canton de Besançon-Nord-Est">Canton de Besançon-Nord-Est</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Prédécesseur
</th>
<td><a href="Jacques_Weinman" title="Jacques Weinman">Jacques Weinman</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Successeur
</th>
<td>Claude Girard
</td>
</tr>
<tr>
<th colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#4682B4; color:#FFF">Biographie</th></tr>
<tr>
<th scope="row"><span class="nowrap">Date de naissance</span>
</th>
<td><time class="nowrap date-lien bday" datetime="1936-04-07" data-sort-value="1936-04-07"><a href="7_avril" title="7 avril">7</a> <a href="Avril_1936" title="Avril 1936">avril</a> <a href="1936" title="1936">1936</a></time>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row"><span class="nowrap">Lieu de naissance</span>
</th>
<td><a href="Fontain" title="Fontain">Fontain</a>, <a href="France" title="France">France</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Nationalité
</th>
<td><a href="France" title="France">Française</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row"><span class="nowrap">Parti politique</span>
</th>
<td><a href="Parti_socialiste_(France)" title="Parti socialiste (France)">PS</a>
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Profession
</th>
<td><a href="Professeur_agr%C3%A9g%C3%A9_de_l'enseignement_du_second_degr%C3%A9_fran%C3%A7ais" title="Professeur agrégé de l'enseignement du second degré français">professeur agrégé</a> d'<a href="Histoire" title="Histoire">histoire</a>, <a href="Historien" title="Historien">historien</a>, auteur littéraire
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Religion
</th>
<td><a href="Catholicisme" title="Catholicisme">Catholique</a> (<a href="Action_catholique" title="Action catholique">action catholique</a>)
</td>
</tr>
<tr>
<th scope="row">Résidence
</th>
<td><a href="Besan%C3%A7on" title="Besançon">Besançon</a>
</td>
</tr>
<tr>
</tr>
</tbody></table>
<p><b>Joseph Pinard</b> (né le <time class="nowrap bday" datetime="1936-04-07" data-sort-value="1936-04-07">7 avril 1936</time> à <a href="Fontain" title="Fontain">Fontain</a> dans le <a href="Doubs_(d%C3%A9partement)" title="Doubs (département)">Doubs</a> en <a href="Franche-Comt%C3%A9" title="Franche-Comté">Franche-Comté</a>) est un <a href="Historien" title="Historien">historien</a> <a href="France" title="France">français</a>, et une <a href="Personnalit%C3%A9_politique" title="Personnalité politique">personnalité politique</a> <a href="Parti_socialiste_(France)" title="Parti socialiste (France)">PS</a>, ancien <a href="Liste_des_d%C3%A9put%C3%A9s_du_Doubs" title="Liste des députés du Doubs">député du Doubs</a>, <a href="Syndicalisme" title="Syndicalisme">syndicaliste</a>, <a href="Militantisme" title="Militantisme">militant</a> <a href="Catholique" class="mw-redirect" title="Catholique">catholique</a>, <a href="Professeur_agr%C3%A9g%C3%A9_de_l'enseignement_du_second_degr%C3%A9_fran%C3%A7ais" title="Professeur agrégé de l'enseignement du second degré français">professeur agrégé</a> d'<a href="Histoire" title="Histoire">histoire</a> et auteur spécialiste de nombreux ouvrages <a href="R%C3%A9gionalisme_(politique)" title="Régionalisme (politique)">régionalistes</a> d'<a href="Histoire_de_la_Franche-Comt%C3%A9" title="Histoire de la Franche-Comté">histoire de la Franche-Comté</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Biographie">Biographie</h2></div>
<p>Après des études à l'<a href="%C3%89cole_normale_sup%C3%A9rieure_de_Saint-Cloud" title="École normale supérieure de Saint-Cloud">École normale supérieure de Saint-Cloud</a>, il est <a href="Professeur_agr%C3%A9g%C3%A9_de_l'enseignement_du_second_degr%C3%A9" class="mw-redirect" title="Professeur agrégé de l'enseignement du second degré">agrégé</a> d'<a href="Histoire" title="Histoire">histoire</a>. Professeur d'<a href="%C3%89cole_normale_primaire" title="École normale primaire">École normale</a> de Besançon de <a href="1959" title="1959">1959</a> à <a href="1964" title="1964">1964</a>, il est ensuite <a href="Directeur_d'%C3%A9tudes" title="Directeur d'études">directeur d'études</a> au <i>centre de formation des professeurs de collèges</i> de l'<a href="Acad%C3%A9mie_de_Besan%C3%A7on" title="Académie de Besançon">académie de Besançon</a> (<a href="Institut_universitaire_de_formation_des_ma%C3%AEtres" title="Institut universitaire de formation des maîtres">IUFM</a>).
</p><p>Issu des mouvements d'<a href="Action_catholique" title="Action catholique">Action catholique</a>, il est membre de <a href="Syndicat_de_salari%C3%A9s_fran%C3%A7ais" class="mw-redirect" title="Syndicat de salariés français">syndicat de salariés français</a> <a href="Syndicat_g%C3%A9n%C3%A9ral_de_l'%C3%89ducation_nationale_CFDT" title="Syndicat général de l'Éducation nationale CFDT">SGEN</a>-<a href="Conf%C3%A9d%C3%A9ration_fran%C3%A7aise_d%C3%A9mocratique_du_travail" title="Confédération française démocratique du travail">CFDT</a>, et du <a href="Parti_socialiste_(France)" title="Parti socialiste (France)">PS</a>.
</p><p>Il est élu <a href="Liste_des_conseillers_g%C3%A9n%C3%A9raux_du_Doubs" class="mw-redirect" title="Liste des conseillers généraux du Doubs">conseiller général du Doubs</a> du <a href="Canton_de_Besan%C3%A7on-Nord-Est" title="Canton de Besançon-Nord-Est">canton de Besançon-Nord-Est</a> de <a href="1973" title="1973">1973</a> à <a href="2001" title="2001">2001</a>, et <a href="Conseil_municipal_(France)" title="Conseil municipal (France)">conseiller municipal</a> de <a href="Besan%C3%A7on" title="Besançon">Besançon</a> de <a href="1977" title="1977">1977</a> à <a href="2001" title="2001">2001</a> (sous le mandat du <a href="Liste_des_maires_de_Besan%C3%A7on" title="Liste des maires de Besançon">maire de Besançon</a> <a href="Robert_Schwint" title="Robert Schwint">Robert Schwint</a>), puis élu <a href="D%C3%A9put%C3%A9_du_Doubs" class="mw-redirect" title="Député du Doubs">député du Doubs</a> (<a href="Parti_socialiste_(France)" title="Parti socialiste (France)">PS</a>) de <a href="1981" title="1981">1981</a> à <a href="1986" title="1986">1986</a> (<a href="%C3%89lections_l%C3%A9gislatives_fran%C3%A7aises_de_1981" title="Élections législatives françaises de 1981">élections législatives françaises de 1981</a>, élections législatives franc-comtoises de 1981, <a href="Liste_des_d%C3%A9put%C3%A9s_de_la_VIIe_l%C3%A9gislature_de_la_Cinqui%C3%A8me_R%C3%A9publique" title="Liste des députés de la VIIe législature de la Cinquième République">liste des députés de la VIIe législature de la Cinquième République</a>).
</p><p>Il termine sa carrière au lycée <a href="Victor_Hugo" title="Victor Hugo">Victor Hugo</a> de Besançon, et est également auteur spécialiste de nombreux ouvrages d'histoire régionale de <a href="Franche-Comt%C3%A9" title="Franche-Comté">Franche-Comté</a>. En 2020 Joseph Pinard soutien Eric Alauzet pour les élections municipales à Besançon.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Publications">Publications</h2></div>
<ul><li><i>Notes sur l'histoire du conseil général du Doubs (1870-1914)</i></li>
<li><i>Le conseil général et le monde agricole (1870-1914)</i></li>
<li><a href="1989" title="1989">1989</a> : <i>Les Archives départementales du Doubs et l'enseignement</i>, éditié par le CRDP</li>
<li><a href="1990" title="1990">1990</a> : <i><a href="Racisme" title="Racisme">Racisme</a>, <a href="Antis%C3%A9mitisme" title="Antisémitisme">antisémitisme</a>, <a href="Int%C3%A9grisme" title="Intégrisme">intégrisme</a> dans le <a href="Doubs_(d%C3%A9partement)" title="Doubs (département)">Doubs</a> (1991-1939)</i>, édité par la Ville de Besançon</li>
<li><a href="1997" title="1997">1997</a> : <i><a href="Antis%C3%A9mitisme" title="Antisémitisme">Antisémitisme</a> en Franche-Comté, de l'<a href="Affaire_Dreyfus" title="Affaire Dreyfus">affaire Dreyfus</a> à nos jours</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2001" title="2001">2001</a> : <i>Chapitres d'histoire de l'<a href="%C3%89cole" title="École">école</a> en <a href="Franche-Comt%C3%A9" title="Franche-Comté">Franche-Comté</a>, de <a href="Jules_Ferry" title="Jules Ferry">Jules Ferry</a> à la <a href="Cinqui%C3%A8me_R%C3%A9publique_(France)" title="Cinquième République (France)">Ve République</a></i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2002" title="2002">2002</a> : <i>Du noir au rouge, dérives d'<a href="Extr%C3%AAme_droite" title="Extrême droite">extrême droite</a>, résistances et rechutes au <a href="XXe_si%C3%A8cle" title="XXe siècle"><abbr class="abbr" title="20ᵉ siècle"><span class="romain">XX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr> siècle</a> dans le Doubs</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2003" title="2003">2003</a> : <i><a href="R%C3%A9volte" title="Révolte">Rebelles et révolté(e)s</a>, de la <a href="Belle_%C3%89poque" title="Belle Époque">Belle Époque</a> à la <a href="Guerre_mondiale" title="Guerre mondiale">« grande Boucherie »</a> en Franche-Comté</i>, éditions Cêtre, (dont un chapitre à <a href="Lucien_Bersot" title="Lucien Bersot">Lucien Bersot</a>, soldat français de la <a href="Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale" title="Première Guerre mondiale">Première Guerre mondiale</a>).</li>
<li><a href="2006" title="2006">2006</a> : <i>Mémoires d'une famille comtoise, de la Chapelle des Buis à... Paris</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2007" title="2007">2007</a> : <i>50 <a href="Chronique_(litt%C3%A9rature)" title="Chronique (littérature)">Chroniques</a> d'histoire comtoise, volume 1 : Vie quotidienne et événements</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2008" title="2008">2008</a> : <i>50 <a href="Chronique_(litt%C3%A9rature)" title="Chronique (littérature)">Chroniques</a> d'histoire comtoise, volume 2 : Comtois, Comtoises célèbres ou méconnu(e)s</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2011" title="2011">2011</a> : <i><a href="Lucien_Febvre" title="Lucien Febvre">Lucien Febvre</a>, <a href="Militantisme" title="Militantisme">militant</a> <a href="Socialisme" title="Socialisme">socialiste</a> à Besançon (<a href="1907" title="1907">1907</a>-<a href="1912" title="1912">1912</a>)</i>, éditions Cêtre (<a href="Prix_Louis-Pergaud" title="Prix Louis-Pergaud">Prix Louis-Pergaud</a> <a href="2012" title="2012">2012</a>)</li>
<li><a href="2013" title="2013">2013</a> : <i>Quand la Franche-Comté faillit disparaître, le projet <a href="Nazisme" title="Nazisme">nazi</a> d'expulsion en <a href="1940" title="1940">1940</a></i><sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2015" title="2015">2015</a> : <i>50 (et une) Nouvelles <a href="Chronique_(litt%C3%A9rature)" title="Chronique (littérature)">Chroniques</a> d'histoire comtoise, volume 3 : « Un hymne vibrant à la Franche-Comté... »</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2016" title="2016">2016</a> : <i>Laïcité et Fraternité</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2019" title="2019">2019</a> : <i>La Preuve par neuf, le parcours exemplaire de neuf élus francs-comtois</i>, éditions Cêtre</li>
<li><a href="2022" title="2022">2022</a> : <i>Louis et <a href="Jean_Minjoz" title="Jean Minjoz">Jean Minjoz</a> - 70 ans d'action politique à Besançon</i>, éditions Cêtre</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Activités"><span id="Activit.C3.A9s"></span>Activités</h2></div>
<ul><li>Membre de l'association du livre et des auteurs comtois.</li>
<li>Ancien président de l'<i>association Folklore comtois</i><sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> (avec l'abbé <a href="Jean_Garneret" title="Jean Garneret">Jean Garneret</a>).</li>
<li>2009 : Président fondateur de l'<i>association des Amis du Monument de la Libération</i> (sauvegarde de <a href="Notre-Dame_de_la_Lib%C3%A9ration" title="Notre-Dame de la Libération">Notre-Dame de la Libération</a> de la <a href="Chapelle_des_Buis" class="mw-redirect" title="Chapelle des Buis">Chapelle des Buis</a>).</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Références"><span id="R.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Références</h2></div>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage" id="2015">« <a rel="nofollow" class="external text" href="http://factuel.info/blog/yves-lagier/quand-franche-comte-faillit-disparaitre-avec-joseph-pinard-001701"><cite style="font-style:normal;">Quand la Franche Comté faillit disparaître, avec Joseph Pinard</cite></a> », sur <span class="italique">www.factuel.info</span>, <time class="nowrap" datetime="2015-02-27" data-sort-value="2015-02-27">27 février 2015</time></span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">« <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.folklore-comtois.fr/"><cite style="font-style:normal;">www.folklore-comtois.fr</cite></a> », sur <span class="italique">www.folklore-comtois.fr</span></span></span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Article_connexe">Article connexe</h2></div>
<ul><li><a href="Liste_des_d%C3%A9put%C3%A9s_du_Doubs" title="Liste des députés du Doubs">Liste des députés du Doubs</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Liens_externes">Liens externes</h2></div>
<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r194021218">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .autres-projets>.titre{text-align:center;margin:0.2em 0}.mw-parser-output .autres-projets>ul{margin:0;padding:0}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li{list-style:none;margin:0.2em 0;text-indent:0;padding-left:24px;min-height:20px;text-align:left;display:block}.mw-parser-output .autres-projets>ul>li>a{font-style:italic}@media(max-width:720px){.mw-parser-output .autres-projets{float:none}}
/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style>
<p class="mw-empty-elt">
</p>
<ul><li class="mw-empty-elt"></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressource relative à la vie publique</span> : <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.assemblee-nationale.fr/sycomore/fiche.asp?num_dept=5939">Base Sycomore</a></li> </ul></span> </li>
<li class="mw-empty-elt"></li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers"><a href="Autorit%C3%A9_(sciences_de_l'information)" title="Autorité (sciences de l'information)">Notices d'autorité</a></span> : <ul><li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://viaf.org/viaf/27191312">VIAF</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://isni.org/isni/0000000078352920">ISNI</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb127297098">BnF</a></span> (<span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb127297098">données</a></span>)</li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.idref.fr/029526361">IdRef</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://id.loc.gov/authorities/no98075333">LCCN</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://d-nb.info/gnd/1146042981">GND</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nli.org.il/en/authorities/987007266546805171">Israël</a></span></li> </ul></div></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.lexpress.fr/region/joseph-pinard-laquo-en-1913-chez-lip-un-salari-eacute-sur-trois-eacute-tait-suisse-raquo_476357.html">Histoire de Besançon et de LIP par Joseph Pinard sur www.lexpress.fr</a></li></ul>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="mw-image-border noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la politique française</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer skin-invert-image" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail du catholicisme</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de l’historiographie</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail du Doubs</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-03-05" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Joseph_Pinard&oldid=223583186">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>